Hande Atmaca1 Bu çalışma, 1950–1970 yılları arasında Türkiye’de modern turizmin gelişiminde dönüm noktası oluşturan İstanbul Hilton Oteli’nin mimari etkilerini ve bu etkinin izlerini taşıyan dört modern oteli—Divan, Çınar, Büyükada Anadolu Kulübü ve Büyük Tarabya—Uluslararası Stil çerçevesinde incelemektedir. Araştırma, arşiv belgeleri, basın kaynakları, literatür ve sözlü tarih görüşmelerine dayanarak bu otellerin mimari, teknolojik ve sosyo-kültürel yönlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Bulgular, Hilton’un temsil ettiği Amerikan modernizminin Türkiye’de yalnızca biçimsel bir model olarak değil, aynı zamanda yapım teknolojisi, sermaye örgütlenmesi ve toplumsal yaşam biçimleri üzerinden dönüştürücü bir rol üstlendiğini göstermektedir. Çalışma, bu yapılar aracılığıyla modern mimarlığın yerel bağlamda yeniden üretimini ve “Hiltonculuk” kavramının biçimsel bir üslup aktarımından öte, modernleşme ideolojisinin yapılı çevrede ve sosyal hayat üzerindeki yansımasını ortaya koymaktadır.
Abstract
This study examines the architectural influence of the Istanbul Hilton Hotel—considered a turning point in the development of modern tourism in Turkey between 1950 and 1970—and its reflections on four modern hotels: Divan, Çınar, Büyükada Anadolu Club, and Grand Tarabya. Based on archival materials, press sources, literature, and oral history interviews, the research comparatively analyzes the architectural, technological, and socio-cultural aspects of these buildings within the framework of the International Style. The findings reveal that the American modernism represented by Hilton functioned not only as a formal model but also as a transformative force in construction technology, capital organization, and social practices in Turkey. The study highlights how these hotels reinterpreted modern architecture in the local context and how “Hiltonism” evolved beyond a stylistic stylistic appropriation to embody the modernization ideology in the built environment.