Bu çalışma, 2000 yılından sonra inşaat odaklı ekonomik büyüme döneminde ivme kazanan İstanbul'daki yüksek konut bloklarına odaklanarak, konut birimi tipolojisi aracılığıyla kentsel dönüşümü anlamayı amaçlamaktadır. Amaç, geleneksel ölçeklerden uzaklaşan düşey olarak organize edilmiş konut birimlerinin kentsel dokular üzerindeki etkisini değerlendirmek, niteliksel ve niceliksel özelliklerini deşifre ederek tipolojik özelliklerini incelemektir. Çalışmanın kapsamı, 2000 yılından sonra özel sektör tarafından İstanbul'un Başakşehir ilçesinde üretilen, tanımlanmış yerleşim sınırları içinde her biri 500 veya daha fazla konut kapasitesine sahip konut bloklarından oluşan konut yerleşimlerini içermektedir. Her yerleşim, yüksekliği 51,50 metreyi aşan en az bir yüksek konut bloğu içermektedir. Sınırları zaman ve yer olarak çizilmiş tanımlı bölgede belirlenen sekiz konut yerleşmesinin her biri için tamamı kamuya açık kaynaklar üzerinden elde edilen veriler baz alınarak, araştırmaya uygun teknik çizimlerle (yerleşim planı, blok kat planı ve birim konut planı) görselleştirilen, yerinde tespit ve gözlemlerle desteklenmiş bilgi föylerinden oluşan bir veri seti hazırlanmıştır. Veri seti, niceliksel ve oransal verilerin belirlenmesini sağlarken, hem blok planı hem de konut birimi planı ölçeklerinde yapılan değerlendirmeler, hakim planlama eğilimlerini ortaya koymaktadır. Bulgular ışığında, bu çalışma yaygın olarak kabul gören plan şemalarını ön plana çıkararak, konut birimlerinin baskın mekansal düzenlemeleri hakkında bir tartışma başlatmaktadır
Abstract
This study seeks to understand urban transformation through housing unit typology, focusing on high-rise housing blocks in Istanbul that gained momentum in the construction-driven economic growth period after 2000. The aim is to evaluate the impact of vertically organized housing units, which depart from conventional scales, on urban patterns, decipher their qualitative and quantitative attributes, and examine their typological characteristics. The scope includes housing settlements in Istanbul’s Basaksehir district, produced by the private sector after 2000, consisting solely of housing blocks within defined settlement boundaries, each with a capacity of 500 units or more. Each settlement contains at least one high-rise housing block exceeding 51.50 meters in height. This research utilizes a curated dataset of eight residential case studies located within a predefined geographical and chronological scope. Each case consists of information sheets supported by on-site identification and observation, visualized using research-appropriate technical drawings (settlement plan, block floor plan, and housing unit plan) based on data obtained entirely from publicly available sources. The dataset enables the determination of quantitative and proportional data, while assessments made at both the block plan and housing unit plan scales reveal the prevailing planning trends. In light of the findings, this study brings widely accepted plan schemes to the forefront and initiates a discussion on the conventional spatial arrangements of housing units.