2Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Bölümü
Transit odaklı gelişim literatürü (TOD), ulaşım altyapılarının kentsel mekân üzerindeki etkilerini erişilebilirlik, yoğunluk ve arazi değeri gibi makro göstergeler üzerinden değerlendirmekte ve erişilebilirliği çoğunlukla bütünleştirici bir kapasite olarak varsaymaktadır. Ancak bu yaklaşım, erişimin mikro ölçekli mekânsal organizasyonlar aracılığıyla nasıl örgütlendiğine ilişkin sınırlı bir bakış açısı sunmaktadır. Performans temelli erişilebilirlik ölçütleri, erişimin fiilen kat edildiği güzergâhlar boyunca ortaya çıkan yönlendirilmiş dolaşım örüntülerini, etkin erişim rejimlerini ve mekânsal ayrışma örüntülerini büyük ölçüde soyutlamaktadır. Buna karşın, eleştirel çalışmalar, altyapıların homojen bir bütünleşme üretmediğini; erişimi seçici biçimde dağıtan ve kentsel mekânı ayrışan ağlar doğrultusunda yeniden örgütleyen sosyo-teknik sistemler olarak işlediğini göstermektedir. Eleştirel literatür doğrultusunda bu çalışma, İstanbul Metrobüs koridorundaki mekânsal parçalanmayı programatik yeniden dağılım ve yönlendirilmiş dolaşım biçimleri üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma, Merter ve Uzunçayır istasyon alanlarına odaklanmakta ve iki tamamlayıcı yöntem kullanmaktadır: mekânsal program analizi ve güzergâh tabanlı rota analizi. Çalışma, açık veri tabanlı ağ analizlerini yaya ölçeğinde üretilen rota sekans diyagramlarıyla ilişkilendirerek parçalanmış hareketliliğin mekânsal olarak nasıl örgütlendiğini ve deneyimlendiğini inceleyen çok katmanlı bir çözümleme çerçevesi geliştirmektedir. Ayrıca, parçalanmış kentleşmeyi gündelik dolaşım pratikleri ve erişim sekansları boyunca açığa çıkan mikro ölçekli mekânsal örgütlenmeler üzerinden görünür kılmaktadır. Bulgular, makro ölçekte artan erişilebilirliğin mikro ölçekte karşılık bulmadığını, altyapı müdahalesinin tetiklediği programatik yeniden dağılımla ilişkili dönüşümlerin erişim rejimini bağlama duyarlı biçimde farklılaştırdığını ve bu farklılaşmanın dolaşım pratiklerini seçici olarak yeniden yapılandırdığını ortaya koymaktadır